Ankh → Ank → Anka → Ankara

Ankh → Ank → Anka → Ankara 

Mustafa Kemal Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olarak Ankara’yı seçmesini hep sorgulamışımdır. 

Tüm yaşamı büyük planlar yaparak geçmiş bir dahinin bu seçimi yapmasının ardında özel bir neden olmalıydı... 

I.Dünya Savaşı sonlarına doğru 1917’de büyük bir yangın geçiren Ankara, başşehir olduğu sıralarda harap bir durumdadır. Toz fırtınaları ile tanınan, ağaçsız, suyu yetersiz, sıtma hastalığının kol gezdiği sönük ve sadece kalesinin bulunduğu tepe ve etrafında yayılan bir kasaba durumunda olduğu belgelerde yer alıyor. 

Anadolu'nun ortasında daha önce başkentlik yapmış Konya gibi, ticaret merkezi özelliği taşıyan Kayseri gibi kentler varken... 

Neden Ankara? 

* 

Tarih bazen taşlara yazılır. 

Bazen de isimlerin içine gizlenir. 

Çünkü bazı kelimeler vardır; yalnızca bir yer adı değildir, aynı zamanda kadim bir sembolün yankısıdır.  

Eski Mısır’ın “yaşam anahtarı” olan "ankh" sembolü de tam olarak böyle bir iz bırakır.  

Binlerce yıl boyunca yalnızca tapınak duvarlarında değil, dillerde, coğrafyalarda ve şehir isimlerinde de dolaşmaya devam eder. 

Bu yüzden mesele sadece Ankh değildir. 

Mesele, bu sembolün zaman içinde nasıl “ses”e dönüştüğüdür. 

* 

Mısırlı rahip Manetho’nun anlattığı “Tanrılar Çağı”nda, Ra, Osiris, Thoth ve Horus yalnızca göğü değil, anlamı da şekillendiriyordu. 

Onların elinde taşıdığı "ankh", yaşamın kaynağıydı. 

Ama daha derin bir okumada bu sembol, bir “anahtar”tan çok bir “kod” gibidir. 

Ve kodlar yalnızca çizilmez. 

Telaffuz edilir. 

ANKH → ANK → ANKA → ANKARA 

Bugün Ankara ismini telaffuz ettiğimizde, çoğu kişi bunun yalnızca bir başkent adı olduğunu düşünür. 

Oysa tarihsel katmanlara bakıldığında bu ismin eski formları karşımıza çıkar: 

Ankyra 

Ankura 

Angora 

Ve daha da geriye gidildiğinde, bazı ezoterik yorumlar bu ses kökünü doğrudan “ankh” ile ilişkilendirir. 

Bu noktada kesin tarihsel kanıt ile sembolik yorum ayrılıyor. 

Akademik tarih, Phrygians dönemindeki “Ankyra”yı “çapa” anlamına bağlarken; ezoterik yaklaşım, sesi bir “yaşam anahtarı” olarak okumayı tercih ediyor. 

Yani soru şudur: 

Bu sadece bir kelime midir? 

Yoksa unutulmuş bir sembolün yankısı mı? 

Grek tarihçisi Pausanias Ankara’yı Frig Kralı Midas’ın kurduğunu ve orada bulduğu bir gemi çapasını sembol alarak şehre Ankyra (Grekçe “gemi çapası”) ismini verdiğini rivayet ediyor. Stephanos Byzantios ise, Pausanias’tan daha önce yaşamış olan Afrodisyaslı Apollonios’a atfen, Pontus Kralı Mithridatis’in (m.ö. 111-63) müttefiki olarak Mısırlı Ptolemaioslar’a karşı savaşan Galatlar’ın, kazandıkları bir deniz savaşı şerefine bu şehri kurduklarını ve zaferin sembolü olarak Ptolemaioslar’dan ele geçirdikleri gemi çapasından dolayı da adını Ankyra koyduklarını yazmakta, o devre ait Ankara sikkelerinde de bir çapa resmi bulunmaktadır. 

Antikçağ’da, biri yine Anadolu’da Simav gölünün kenarında, diğeri Makedonya’da olmak üzere iki Ankyra, Güney Sicilya’da bir Ankyrai (veya Ankyrina), Orta İtalya’da Parma yakınlarında bir Ankara ve Orta Mısır’da bir Ankyron şehri ile Trakya’da bir Ankyraion burnunun bulunması bu adın köklü bir geleneğe sahip olduğunu gösteriyor. 

ANCHOR: ÇAPA MI, ANAHTAR MI? 

İngilizcedeki “anchor” kelimesi ilginç bir paralellik taşıyor. 

Fonetik olarak “ankor / anker” kökü yine “ankh” ile benzerlik gösteriyor. 

Anchor sembolü tarih boyunca sabitlik, güven, merkezlenme, anlamlarını taşımış. 

Ancak ezoterik yorum bu sembolü farklı okuyor... 

Buna göre çapa yalnızca gemiyi sabitlemez, ruhu dünyaya bağlar. 

Bu bağlamda ankh ile anchor arasında sembolik bir köprü kurulabilir. 

Biri yaşamı verir, diğeri yaşamı sabitler. 

* 

Kamboçya'da “Anchor Tapınağı” olarak bilinen bir yapıda bu isim yine karşımıza çıkıyor.  

Ezoterik anlatılarda bu tür isimler genellikle bir “enerji merkezi”ni veya kadim bilgi noktalarını temsil ediyor. 

Bu yaklaşımda: 

Mısır’daki tapınaklar 

Anadolu’daki antik merkezler ve isimlerinde “ank / ankha / anka / anchor” geçen yerler belli bir hat üzerinde düşünülür. 

Örneğin, Hattuşa, Gordion merkezlerinin oluşturduğu hat, bazı yorumlara göre bir “kutsal geometri”nin parçasıdır. 

Ve bu hattın kalbinde Ankara yer alır. 

ANKA KUŞU: ÖLÜMDEN YAŞAMA 

Türk mitolojisinde Anka kuşu vardır. 

Küllerinden yeniden doğar. 

Bu motif, batıdaki Phoenix ile neredeyse aynıdır. 

Ve dikkat çekici olan şudur: 

“Anka” kelimesi de aynı ses kökünü taşır. 

Bu durumda sembolik zincir şöyle okunabilir: 

Ankh → yaşam 

Anka → yeniden doğuş 

Ankara → merkez / sabitleme noktası 

Bu üçlü, yaşamın döngüsünü anlatan bir anlatıya dönüşür. 

* 

Antik Mısır'da Menes ile başlayan insan krallar döneminde, ankh firavunun elinde bir güç sembolüdür. 

Tanrılardan alınan yaşam enerjisi, "ankh" ile yeryüzüne aktarılır. 

Bugün ise aynı sembol, belki fark edilmeden şehir isimlerinde yaşamaya devam ediyor. 

Bu noktada şu düşünce ortaya çıkıyor: 

Antik çağın rahipleri bilgiyi yalnızca taşlara mı kazıdı, yoksa kelimelerin içine mi sakladı? 

Mısır tapınaklarında bir tanrının elinde görülen ankh, Anadolu’da bir şehir adına dönüşmüş olabilir mi? 

Bu sorunun kesin bir cevabı yok. 

Ama güçlü bir ihtimali var: 

İnsanlık tarihi yalnızca olayların değil, sembollerin de tarihidir. 

Ve bazı semboller zamanla şekil değiştirir... 

Çizim olur → ses olur → isim olur. 

Bugün Ankara dediğimizde, belki de farkında olmadan çok eski bir kelimeyi tekrar ediyoruz. 

Belki de bu yüzden, kadim Mısır’ın rahipleri tek bir sembolle şunu anlatmak istemiştir: 

Yaşam bir başlangıç değil, bir aktarım zinciridir. 

Ve o zincirin anahtarı halâ elimizdedir... 

Ankh. 

Büyük lider Atatürk, eğer bir kasabayı genç bir cumhuriyetin merkezi olarak seçmişse boşuna değildir.