BOSNA’NIN KAHRAMAN KADINLARININ İSİMLERİ YAŞATILMALI

BOSNA’NIN KAHRAMAN KADINLARININ İSİMLERİ YAŞATILMALI

1992-1995 yılları arasında Bosna-Hersek ağır bir savaş yaşadı. Binlerce insan hayatını kaybetti, şehirler kuşatıldı, insanlar evlerinden sürüldü. Srebrenitsa’da yaşanan soykırım ise insanlık tarihinin en acı sayfalarından biri olarak hafızalara kazındı.

Ancak Bosna’nın bağımsızlığı ve özgürlüğü için verilen mücadelede çoğu zaman yeterince anlatılmayan bir gerçek var: Bosna’nın savunmasında Boşnak kadınları da vardı. Onlar yalnızca savaşın mağdurları değildi. Aynı zamanda Bosna’nın savunucularıydı. Ailesini, çocuğunu ve sevdiklerini geride bırakarak Bosna-Hersek Ordusu’na katılan kadınlar oldu. Kimi cephede savaştı, kimi sağlık hizmetlerinde yaralıların hayatını kurtardı, kimi lojistik görevlerde bulundu. Kimi esir düştü, kimi işkence gördü, kimi yaralandı, kimi ise Bosna toprağını savunurken hayatını kaybetti.

Araştırmalara göre savaş yıllarında Bosna-Hersek Ordusu’nda yaklaşık 5.360 kadın görev yaptı. Bu rakam bile bize önemli bir gerçeği gösteriyor: Bosna’nın savunması yalnızca erkeklerin hikâyesi değildir.

YAPILANLAR DEĞERLİ, AMA DAHA FAZLASI GEREKİYOR

Bosna-Hersek’te bu kahraman kadınlarla ilgili hiçbir çalışma yapılmadığını söylemiyorum. Aksine; gerçekleştirilen anma programlarını, araştırmaları, sergileri ve diğer çalışmaları takdir ediyorum.

2026 yılında Saraybosna Müzesi tarafından Bosna-Hersek’in savunmasında görev yapan kadınlara adanan özel sergi de son derece değerli bir çalışmadır.

Ancak benim çağrım şudur: Yapılan çalışmalar daha da ileri taşınmalıdır.

Bosna’nın kahraman kadınlarının isimleri yalnızca kitaplarda, sergilerde ve anma programlarında kalmamalıdır.

İSİMLERİ SOKAKLARDA YAŞAMALI

Kahraman kadınların isimleri caddelere, sokaklara, meydanlara, okullara, parklara, spor salonlarına ve kültür merkezlerine verilmelidir. Özellikle Bosna’nın savunmasında hayatını kaybeden kadınların isimleri, doğdukları veya mücadele ettikleri şehirlerde kalıcı biçimde yaşatılmalıdır. Hayatta olan kadınların tanıklıkları kayıt altına alınmalı; fotoğrafları, mektupları, madalyaları ve yaşam öyküleri gelecek nesillere aktarılmalıdır. Çünkü zaman geçiyor.

BİR SOKAK TABELASI TARİH ANLATABİLİR

Bir Boşnak kızı, yaşadığı şehirde bir sokak tabelasında bir kadın kahramanın adını görebilir.

“Bu kadın kim?” diye sorabilir.

Ailesi ona anlatır: “Bosna savaşı sırasında ailesini geride bıraktı. Bosna’nın savunmasına katıldı.” İşte o anda sıradan bir sokak tabelası bir tarih kitabına dönüşür. Çocuklar geçmişlerini öğrenir. Genç kızlar, kendi ülkelerinin tarihinde cesur kadınların da bulunduğunu görür.

TÜRKİYE’DEN BİR ÖRNEK

Türkiye’de Nene Hatun, Kara Fatma, Şerife Bacı ve daha nice kadın kahramanın isimleri caddelerde, okullarda, meydanlarda ve anıtlarda yaşatılıyor.

Bu karşılaştırmayı iki ülkenin tarihini birbirine benzetmek için yapmıyorum.

Sadece şunu hatırlatmak istiyorum: Vatan savunmasının kadın veya erkek olmakla ilgisi yoktur. Bosna’nın kadınları da Bosna-Hersek’in bağımsızlık ve özgürlük mücadelesinin bir parçasıdır.

ÇAĞRIMDIR

Bosna-Hersek yöneticilerine, belediyelere, yerel yönetimlere, sivil toplum kuruluşlarına, tarihçilere, gazetecilere ve bütün Boşnak kamuoyuna çağrımdır:

Bosna’nın kahraman kadınlarını daha fazla araştırın. İsimlerini kayıt altına alın. Hayatta olanların tanıklıklarını gelecek nesillere bırakın. Hayatını kaybedenlerin isimlerini şehirlerinde yaşatın. Çünkü bir milletin kahramanlarına verdiği değer, kendi tarihine verdiği değerdir. Bosna’nın kahraman erkekleri unutulmamalıysa, kahraman kadınları da unutulmamalıdır.

Onların da Bosna’nın özgürlüğünde payı vardır. Onların da Bosna toprağında kanı vardır. Ve onların da gelecek nesillere bırakacağı bir miras vardır.

BOSNA’NIN KAHRAMAN KADINLARI UNUTULMAMALI.

İSİMLERİ YAŞATILMALI.

HİKÂYELERİ GELECEK NESİLLERE AKTARILMALI.

Çünkü kadın kahramanlarını yaşatmak, yalnızca geçmişe sahip çıkmak değil, geleceğin kadınlarına cesaret vermektir.

Bu konuyu Türkiye’deki dernek ve federasyonlar da gündeme getirmeli diye düşünüyorum.

Sağlıcakla Kalın